Açık Radyo’yu online dinlemek için T I K L A Y I N I Z

Radyo Garden üzerinden Açık Radyo’yu dinlemek için T I K L A Y I N I Z

Açık Radyo 47. Yayın Dönemi Programları ve Podcast Arşivleri içinTIKLAYINIZ

Açık Radyo resmi web sitesi: acikradyo.com

Açık Radyo’yu internet üzerinden ve mobil cihazlarından dinlemek isteyenler için faydalı bilgiler

Açık Radyo program blogları için TIKLAYINIZ

Açık Radyo 47. Yayın Dönemi: 30 Nisan 2018 – 4 Kasım 2018 akışı için Tıklayınız Günlük / Tıklayınız Haftalık

————————————————————————————

08:50 – 09:00 Nasrettin Hoca Hikâyeleri (Yeni program) / Orhan Veli Kanık / Yapı Kredi Yayınları / Açık Radyo ekibi okuyor.

Bu yayın döneminde Pazar sabahlarına Orhan Veli Kanık’ın şiirli ve sihirli kaleminden çıkma Nasrettin Hoca Hikâyeleri ile başlıyoruz.

09:00 – 10:00 Gezgin’in Şarkısı / Rönesans’tan Barok Dönem’e yaratıcı dehanın keşfi / İlknur Akman Erk

Rönesans’tan Barok Dönem’e uzanan uzun, çok yaratıcı ve verimli bir çağın bestecilerini, eserleriyle birlikte tanıtmayı amaçlayan bir program bu dönem Açık Radyo’da yayında.

09:50 – 10:00 La Fontaine’in Masalları (Yeni program)

“Bu Bizim ezelî bir derdimizdir/

Asıl Düşmanımız Efendimizdir”

Orhan Veli çevirisiyle bir yıl boyunca her pazar bir fabl okuyoruz.

10:00 – 10:30 Bir Dolap Kitap / Banu Aksoy ve Yıldıray Karakıya / Her yaş için çocuk kitabı

birdolapkitap.com/

birdolapkitap.com/radyo-arsivi/

10:30 – 11:00 Botanitopya (Yeni program) / Sesli Doğa Tarihi Müzesi / Hazırlayan: Benan Kapucu

Botanitopya_12-08-2018_rec.30-07-2018_01

Bitkiler âleminin tuhaf ve muhteşem dünyasını belgeleyen botanik sanatına dair her şeyin konuşulacağı bir program.

***

Prof. Dr. Necmi Aksoy ile Botanik Bahçeleri Üzerine…

zz18

Botanik bahçeleri, ülke florasındaki bitkilerin sergilendiği bir açık hava müzesi olmaktan öte, çevre baskısını artarak hissettiğimiz bu dünyada, sunduğu bilimsel araştırma olanaklarıyla doğanın ve insanoğlunun geleceği açısından da son derece önemli mekanlar. Peki, botanik bahçesi nedir; diğer bahçe türlerinden hangi özellikleriyle ayrılıyorlar? İlk botanik bahçeleri hangi tarihe uzanıyor, ne amaçla kurulmuş? Program konuğumuz Düzce Ün. Orman Fak. Orman Botaniği Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Necmi Aksoy sohbetimizde, bu soruları yanıtlarken bizim bahçe geleneğimizin köklerinden de söz ediyor…

Sohbetimize, botanik bahçelerinin genel bir tanımından başlayalım isterseniz…

Bahçeciliğin tarihi çok eskiye dayanıyor, değişik amaçlarla kurulan birçok bahçe var ama bilimsel temelli bir botanik bahçesi Batı’da, ancak Rönesans ile birlikte ortaya çıkıyor. Yaklaşık 600 yıllık bir hikayesi var. Botanik bahçesini kısaca şöyle tanımlayabiliriz: Dünyanın değişik ekosistemlerinden örneklerin getirildiği, kökenlerinin saptandığı, belli bir sistematik ya da coğrafik düzenle tasarlanmış habitatlar içinde bilimsel bir metotla taksonomik sınıflandırmaların yapıldığı; eğitim alanları, herbaryum, hatta doğa bilimleri ve botanik müzelerini barındıran mekanlardır. Aynı zamanda hortikültür yapısına sahip -bitki üretiminin olduğu- , diğer botanik bahçeleriyle tohum ve bitki takasının sistematik yapılabilmesi için gerekli koşulları sunan; uluslararası Botanik Bahçeleri Birliği üyesi olan bir Biopark yaşam alanı olarak da tanımlayabiliriz. Canlıları hem doğal alanında hem de doğal yaşamlarının dışında -Latince’de biz buna Ex-situ diyoruz- korumakla doğrudan ilgili olan bir konu. Doğayı koruyan yapıların en başında botanik bahçeleri geliyor. İklim değişikliği ya da diğer çevresel etkilerle yok olmak üzere olan bitkilerin incelendiği, tohumlarının korunduğu, hatta yeni bitkilerin geliştirildiği bilimsel çalışmaların yapıldığı alanlar bunlar. Biraz makro bir tanım oldu ama özünde bu.

-Peki, bizde botanik bahçesi olarak tanımlayabileceğiniz örnekler ne kadar önceye gidiyor?

Aslında bizdeki bahçe geleneği, tabii ki İstanbul ile bağlantılı. Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti olmasıyla birlikte başlıyor. Ama bundan önce de elbette bize ait bir doğa felsefesi, Doğu mistisizmini de barındıran bir bahçecilik anlayışı, bağlantılar var. İsterseniz bize gelmeden, öncesine bir bakalım. Biliyorsunuz, insanoğlunun bitkilerle yolculuğu son buzul çağından sonra başlıyor. Önce gıda olarak yararlanılması; daha sonra doğadaki bitkilerin kültüre alınıp yerleşik hayata geçilmesi gibi… Ama bunun bilimsel temelini oluşturanlar, botaniğin kurucu babası Aristo ve onun ilk öğrencisi Theophrastus.

-Theophrastus birçok bitkiyi de adlandırmış biri, öyle değil mi?

Evet. Aristo’nun öğrencisi Theophrastus, Midilli’nin Eressos kentinde yaşamış, özellikle Kaz Dağlarından çok sayıda bitki toplamış, yabani ağaçları, bitkileri üzerine araştırma yapmış. O zamanlarda Kaz Dağları yani İda neden bu kadar önemli? Elbette hem mitolojik özelliği olduğu için hem gal oluşumlarını ve tohumları taşıyan kadeh (kupula)’lere sahip meşe türleri yetiştiği için… O dönem gal oluşumları çok önemli; tanenleri savaş zırhlarında ve gemicilikte kullanılan deriyi işlemede kullanılıyor. Bu çalışmanın, sektör ihtiyacına göre yapılan botanik araştırmaların ilk örneği olduğunu söyleyebiliriz. Theophrastus’un yazdığı Historia Plantarum (Bitkilerin Tarihi) da botanikçilerin temel kaynağı olmuş. Daha sonraları, Anavarza doğumlu, MS 40-90 yılları arasında Adana’da yaşamış Dioscorides çıkıyor sahneye. De Materia Medica kitabının yazarı, ki biz ona Lokman Hekim diyoruz.

Programlarımda zaman zaman Dioscorides’ten bahsediyorum ama Lokman Hekim ile aynı kişi olabileceğini düşünmemiştim doğrusu, ilginç…

Bu da bir nevi, Doğu ile Batı’nın buluşması. Aslında şunu söylemek gerek, Ortadoğu, Anadolu, kısmen Arap yarımadasında İslam Medeniyeti geliştiği zaman Basra Ekolü diye bir ekol ortaya çıkıyor. 600-700 yıllarında… Dioscorides ve Aristo’nun bilim tarihi üzerine yazmış olduğu eserler, Latince’den Arapça’ya tercüme ediliyor ve gerçekten o dönemde bitkilerin kullanımı hatta doğanın korunması üzerine büyük yol alınıyor. Mesela, 8. yüzyılda Abbasi döneminde Abu Osman Amr bin Bahr al-Cahız’ın Kitab al-Hayat gibi özellikle çevreyle uyum üzerine çok önemli bir eseri var. Doğa felsefesinin sorgulanması 1100’lü yıllara gelince Endülüs bahçeleri tasarımına doğru gidiyor ki bu çok önemlidir. Bu dönem, bilim tarihinin ve doğa tarihinin kırılma noktasıdır.

Endülüs’ün düşmesiyle, Ortaçağ karanlığı yaşanırken, bahsetmiş olduğum bitkiler üzerine yazılmış çok sayıda Yunan eseri de tekrar Arapça’dan Latince’ye çevriliyor. Bu durum tabii Aristo’nun ve Dioscorides’in tekrar keşfine neden oluyor. Ardından 1500’lerde doğa bilimlerinde türler arası karşılaştırmalara anatomiye dayanan ve hayvanlar alemini bir bütün olarak gören Padova ekolünün doğmasına yol açıyor. 1533’te Padova Üniversitesinde Tıbbi Bitkiler Bölümü, yani Lettura Simplicum kuruluyor. “Dioscorides bitkilerini acaba doğru mu kullanıyoruz, doğru mu anlıyoruz?” sorusuyla, bölümün başındaki Prof. Francesco Bonafede, üniversitedeki diğer doktorlarla şifalı bitkileri kültüre almak için 1545 yılında bir bahçe kuruyor. Şifalı bitkileri yetiştirmek, karşılaştırma yapmak, gözlem yapmak amacıyla kurulan ilk botanik bahçesidir burası. Bugün de hala üniversite bünyesinde devam ediyor. Bu şekilde Avrupa’da yayılmasıyla birlikte bir bahçe kültürü de başlıyor.

O dönemde Batı’da bunlar yaşanırken Doğu’da, İstanbul’da müthiş bir Bizans kültürünün üzerine, Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesiyle, bir modernleşme süreci başlamış. Fatih’in Topkapı Sarayında çok sayıda hobi bahçesi kurdurduğunu biliyoruz. Hatta o kadar büyütüyor ki bu bahçeleri, çok sayıda bahçıvan çalıştırıyor. Bugün Pierre Loti olarak bildiğimiz tepenin sırtlarında, seller olmaya başlayınca, ayrık otlarıyla heyelanı önleyecek bir bitkilendirme çalışması yaptırmış mesela. Bu da bize şunu gösteriyor ki aslında Doğu’ya ait inanç sistemi, Selçuklu ve öncesinde Anadolu’ya gelen Türkler ve Osmanlı İmparatorluğunda Şamanizm’den taşıdıkları bir doğa kültürü, sembolizm var. Ve ne hikmettir ki İstanbul alındıktan sonra hayat ağacı sembolü Çınar ağacını yerine Servi’ye dönüşür.

Servi, Şaman köklerimizden gelen bir sembol demek…

Servinin Yunan mitolojisindeki kutsallığıyla birlikte, yine İstanbul’un alınmasıyla hayat ağacı olarak devam ediyor. Hobi bahçeleriyle birlikte, Osmanlı sultanları özelikle Kanuni ve ondan sonraki dönemde laleye düşkünlüğüyle biliniyor, adeta lale çılgınlığı yaşanıyor. Çok sayıda has bahçeye Anadolu’nun değişik yerlerinden, Suriye’nin Azez bölgesinden tutun da Kırım’ın Kefe bölgesinden çok sayıda lale ve sümbül soğanı getirilip İstanbul’da Sultan Ahmet meydanında, baharın gelişi kutlanıyor; lale kültürü yaşanıyor. O dönemde 1600’lu yıllarda şifalı bitkiler, zoolojik ve jeolojik materyaller toplamak için Türkiye’ye gelen gezgin ve bilim insanı Johann Christian Buxbaum şifalı bitkiler bahçesinden bahsediyor ama şu ana kadar bunun izini bulamadık. Bu da bize şunu gösteriyor: Batı’daki tanımlamayla olmasa da Lale’nin sınıflandırıldığı, çok sayıda bahçeden bahsedebiliriz. En sonunda 1700’lü yıllarda Kağıthane ve Sadabad’da kurulmuş çok sayıda lale bahçesi, saray bahçesi var.

Ama tüm bu bahçeler bilimsel bir temele dayandırılmamış anladığım kadarıyla…

Şöyle diyebiliriz aslında, o zaman üretilen lale ırkları bir horticulture (bahçecilik) yapısını gösteriyor ama kayda alınmadığından (taksonomik anlamda), bilimle buluşmadığından bu ırkların çoğu da kaybolmuş durumda.

Ama bu İstanbul’da da lale, sümbül, nergis ve gül bahçeleri çok önemlidir. İstanbul’da teraslı bahçeler, yalıların da çok önemli bir sembolüdür. Evlerin girişlerinde yani teraslı bahçeler vardır; yalıların da önemli bir sembolüdür. İlk bahçede, ikinci bahçede güller ve sular… Ama Biz bunları İtalyan Rönesans bahçesi, bir Barok bahçe ya da Endülüs bahçesini tanımlar gibi tanımlayamıyoruz. Tarihsel olarak biliyoruz ama uygulamalarını yapmadığımız için tasarımını kaybettik, üniversitelerde çalışmaları yapılıyor ama bunun devamı gelmedi. O dönemde İstanbul bahçesi sembolü, Has Bahçe kavramımız var. Aslında lale türlerinin yetiştirilmiş olması bir hortikültür yapısı olduğunu gösteriyor ama bilimsel olarak kayda alınmadığı için tam olarak bilemiyoruz.

Batı’da da saray bahçeleri ve pozitif bilimler, aristokrasi ve kraliyet ailesi destekleniyor. Aslında çok ilginçtir, herkes lalenin doğrudan İstanbul’dan Hollanda’ya gittiğini sanıyor ama ondan Hollanda’ya gitmeden Prag ve Viyana’ya uğrar lale. O sırada Kutsal Roma Germen İmparatoru II. Maximilian, Viyana ve Prag’da bilim ve sanatta ikinci bir Rönesans hareketi başlatıyor.  Bu dönem ve sonrasında II. Rudolph kraliyet botanik bahçesi kurmak istiyor ve çağının en önemli bilim insanlarını Prag’a davet ediyor. Burada, 1600’lerde yaşamış olan Fransız botanikçi Carlos Clusius karşımıza çıkıyor.

Clusius, laleyi Hollanda’ya taşıyan kişi…

Osmanlının da tam genişleme dönemi, Balkanlarda sınır noktasına ulaşıyor. Bu dönemde Doğu kültürüne büyük bir hayranlık ve mistisizm var. Ama coğrafi keşifler de var bir taraftan… Neden II. Rudolph, Carlos Clusius’u Prag’a davet etmiş peki? Clusius’un ilk çalışmalarına baktığımız zaman, İspanya bitkileri ve Amerika üzerinden gelen bitkiler üzerine araştırma yapan bir botanikçi olduğunu görüyoruz (ör. Patates). Acaba bu keşiflerle gelen yeni bitkilerle ne yapabiliriz, sorusunun peşinden gitmiş.

Bir noktadan sonra İstanbul’da büyükelçi olan arkadaşı Ghiselin de Busbecq ona İstanbul’da çok değişik soğanlı bitkiler olduğundan ve kültüre alındığından söz ediyor.

Lale, sümbül, anemon ve ters lale soğanlarını yanında götürüyor. Burada çok ilginç bir ağacın da bahsi geçer. Bu ağaç bileşik yapraklıdır ama elsi yapısı ve beyaz çiçekleriyle kestaneye de benzemektedir: At kestanesi -ki at kestanesinin vatanı Ohrid, Makedonya bölgesidir. Makedon bahçıvanlar tarafından İstanbul’da yetiştirilmeye başlanmıştı. Lale ile birlikte Avrupa’ya at kestanesini tohumu da gider. İstanbul’da doğal floramızda olmayıp da sembol olarak Avrupa’ya gönderdiğimiz bitkilerin en başında at kestanesi, leylak, yine bizim doğal bitkimiz olan Türk fındığı odunu da sağlamlığından dolayı gitmiştir.

Ya erguvan?

Erguvan bizim zaten doğal bitkimiz. Ama onun Bizans’a uzanan bambaşka bir hikayesi var.

Peki, onu o zaman başka bir programa bırakalım.

Tabii ki Carlos Clusius bu bitkileri görünce ilk laleyi önce Prag, sonra Viyana’daki botanik bahçesinde yetiştirmeye başlıyor. Daha sonra gerçekten lale halk tarafından sevilmeye başlayınca, laleleri Hollanda Leiden’a götürüyor ve meşhur Horticulture Enstitüsü’nü kuruyor. Yani Amerika’dan gelecek bitkilerle bir dünyada ekonomik değer yaratmayı hayal ederken, Doğu’dan, derin bir kültürden gelen bir bitki bunu yapıyor ve çılgınlık boyutuna ulaşıyor. Hollanda’nın süs bitkilerinden elde ettiği milli gelir bugün, Türkiye’nin tarım ürünlerinden elde ettiği toplam gelirden çok daha fazla…

O zaman bu konuyu en heyecanlı yerinde bırakıp gelecek programda devam edelim. Çok teşekkürler katıldığınız için…

11:00 – 12:00 Mekânlar ve Çağlar İçinde Ses / İştar Gözaydın / İskender Savaşır

facebook.com/istar.gozaydin

***

zz1

12 Ağustos 2018 Pazar 11-12.00 arası 94.9 Açık Radyo Mekanlar ve Çağlar İçinde Ses’teki Iskender Savaşır 8. Özel yayınında Burçak Artan müziklerle İskender ve sevenlerine seslenecek. Buyrun hep birlikte dinleyelim….. Memento Mori

***

zz7

Bu sabah 11-12.00 Açık Radyo 94.9 Mekanlar ve Çağlar içinde Ses 8. Iskender Savaşır özel programında Burçak Artan ile birlikteyiz. Sizler de buyurun…. Memento Mori

BU DA KAÇIRANLAR, YENİDEN DİNLEMEK İSTEYENLER İÇİN PROGRAMIN LİNKİ:

https://1drv.ms/u/s!Aitw4j8NkxANgvQNp83DtW8TQsVCIw

12:00 – 13:00 Dünyayı Dinliyorum / Zekeriya Şen / Bir dünya müziği programı (Radio MultiCult 2.0 ile ortak yayın)

tikabasamuzik.com/Katagorileri/dunyayi-dinliyorum

mixcloud.com/dunyayidinliyorum/

soundcloudcom/tıkabasamuzik

13:00 – 14:00 Ma’nın Tınısı / Hakan Ünseven / Anadolu müziğinin çağdaş yorumları

archive.org/details/@alabanda

14:00 – 15:00 Dilden Dile Titreşimler / Emre Dağtaşoğlu / Türk halk müziği

DildenDileTitresimler12.08.2018

dildendiletitreimler.blogspot.com/

***

(Destekçi: Gerçek Gökçe Özgüç)

  1. Şikayet Olmasın da Bak Ne Haldeyim – Umut Sülünoğlu
  2. Germir Bağları – Nida Ateş
  3. Hastane Önünde İncir Ağacı – Volkan Kaplan&Eser Eyuboğlu
  4. Yeşil Ayna – İsmail Çakır
  5. Salındı Bahçaya Girdi – Uğur Önür&Umut Sülünoğlu
  6. Yaz Gelir&Unutursun Mihriban’ım – İsmail Çakır
  7. Karşı Bağda Sıra Sıra Bademler – Adem Kazan
  8. Kestanenin İrisi – Neriman Altındağ Tüfekçi
  9. Gesi Bağlarında Dolanıyorum – Hacer Buluş
  10. Peşkir Çektim Direkten – Hacer Buluş

15:00 – 16:00 Musıkî Arşivi / Bülent Aksoy / Musıkî icrasının geçmişine ayrıntılı bir bakış

16:00 – 17:00 Müzik Pazarı (Yeni program) / Hazırlayanlar: İlke Boran ve Elif Damla Yavuz

Müzik bilimi alanındaki güncel akademik araştırmalar, çeviri ve özgün kitaplar, yürütülmekte olan projeler, müzik alanındaki üretimler ve bu üretimlerin arkaplanını oluşturan düşünsel, kurumsal, toplumsal dinamikler ve aktörler… Ve, müzikle ilgili güncel tartışmaların yer aldığı bir program

17:00 – 18:00 Modernin Sesi / Aykut Köksal / Dört yüzyıllık müzik serüvenine derkenar

20. yüzyılın yazgısını tayin eden Devrim, bir bestecinin de yaşamını belirledi. Onu kimi kez kahraman ilan etti, kimi kez vatan haini. Besteci ise yalnızca müziğin peşinden gitti. Adı Dimitri Şostakoviç’ti… Açık Radyo’da, Devrim’in yüzüncü yıldönümünde, Şostakoviç dizisi yeniden Modernin Sesi’nde…

18:00 – 19:00 İnsan Sesi / Aksel Tibet / Çoksesli Batı müziğinde insan sesinin yeri

19:00 Türlü (Programın yayın gününde değişiklik) / Hazırlayanlar: Ahmet Ali Arslan ve Ozan Sarohan

Bu civardan müziklerin çalındığı Türlü,  43. yayın döneminde Pazar günleri saat 19.00’da.

20:00 – 21:00 The Big Easy / Aylin ve Varol Ünel / New Orleans kültürü ve müziği

New Orleans müziğinin ve kültürünün işlendiği The Big Easy bu yayın döneminde saat 20’de.

21:00 – 22:00 Değişen Zamanlar / Mahir Ilgaz, Altuğ Güzeldere ve Güven Güzeldere / Bob Dylan şarkılarıyla yarım yüzyıl

“Bob Dylan şarkılarıyla yarım yüzyıl” şiarıyla yola çıkan programda Dylan’ın yaşamı, şarkıları üç Dylan sever tarafından didik didik edilecek.

22:00 – 23:00 Sarhoş Atlar Zamanı / Akif Burak Atlar / Konu parantezinde rock

sarhosatlarzamani.tumblr.com/

mixcloud.com/SarhosAtlarZamani/

23:00 – 24:00 Jirayr’ın Walkman’i / Bilindik Ermeni müziğinin öbür türlüsü / Saro Usta ve Vartan Estukyan

Bildiğimiz Ermeni müziğinin dışında kalan Ermeni müzisyenlere, müziklere yeni üretimlere yer verilen bir program.

24:00 – 01:00 Mixed Folder / Elçin Özsoy / Türlerden bağımsız bir müzik programı

“Türlerden bağımsız bir müzik programı” şiarıyla yola çıkan programda her hafta bir karışık kaset hazırlıyoruz.

01:00 – 02:00 ÆVOM (Yeni program) / Hazırlayanlar:ÆVOM ekibi ve konukları

Kendini ‘aidiyetsiz ve sınırsız kolektif’ olarak tanımlayan yeni bir kolektif ÆVOM. İsmini latincede ‘sonsuzluk’ kelimesinden alıyor. Yıllardır Emre Aksoy’un sürdürdüğü Yerin Dibi programı bu yayın döneminde ÆVOM ekibi ve konuklarının seçkisiyle türlerarası kolektif bir müzik programına dönüşüyor.

Reklamlar